Vadeli İşlem Fiyatı (VİOP) Hesaplama
Spot fiyat üzerinden taşıma maliyeti formülü ile vadeli (forward) teorik fiyatı hesaplayın.
Sonucu görmek için
ilgili alanları doldurup hesaplayın.
Vadeli İşlem Fiyatı (Forward/Futures) Hesaplama: Taşıma Maliyeti ve Arbitraj
Vadeli işlemler (Forward ve Futures sözleşmeleri), belirli bir finansal varlığın (döviz, hisse senedi, altın veya emtia) gelecekteki belirli bir vadede, bugünden anlaşılan fiyattan teslim edilmesini taahhüt eden sözleşmelerdir. Finans sektöründe vadeli işlem fiyatı hesaplama işlemleri, gelecekteki adil piyasa değerini (teorik fiyatı) tespit etmek ve piyasa fiyatı ile teori arasındaki farklardan yararlanarak risksiz kazanç (arbitraj) fırsatlarını değerlendirmek için kullanılır. Vadeli işlem fiyatı hesaplama aracımız yardımıyla; spot fiyatı, yıllık faiz oranını, vade gün sayısını ve varsa temettü/depolama maliyetlerini girerek teorik vadeli fiyatı saniyeler içinde hesaplayabilirsiniz.
Taşıma Maliyeti (Cost of Carry) Modeli Nedir?
Vadeli fiyatın belirlenmesindeki temel yaklaşım Taşıma Maliyeti teorisidir. Bu teoriye göre, varlığı bugün spot piyasadan alıp vade tarihine kadar taşımak (finansman maliyetine katlanarak saklamak) ile doğrudan vadeli sözleşme satın almak finansal olarak aynı maliyeti yaratmalıdır. Taşıma maliyetini etkileyen unsurlar:
- Finansman Maliyeti (+): Varlığı almak için bağlanan paranın risksiz faiz maliyetidir.
- Depolama ve Sigorta Maliyetleri (+): Fiziki emtiaların (altın, gümüş, tarım ürünleri vb.) vade sonuna kadar güvenli bir şekilde saklanması için yapılan harcamalardır.
- Temettü veya Döviz Getirisi (-): Varlığın vade süresince sahibine ödediği kâr payı veya yabancı para faiz gelirleridir. Bu getiriler taşıma maliyetini düşürür.
Teorik Vadeli İşlem Fiyatlama Formülleri
Risksiz faiz ve depolama maliyeti olan varlıklar için basit vadeli fiyatlama formülü:
F = S_0 * [1 + (r * t / 360)]
Forward döviz kurlarının faiz paritesine göre hesaplanma formülü (Yerli ve Yabancı faiz oranları dahil edilerek):
F = S_0 * [ (1 + r_yerli * t / 360) / (1 + r_yabanci * t / 360) ]
Değişkenler: F teorik vadeli fiyatı, S_0 spot fiyatı, r risksiz faiz oranını, t vadeye kalan gün sayısını belirtir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Forward sözleşmeleri organize olmamış tezgah üstü piyasalarda (bankalar arası) serbestçe düzenlenir ve standart değildir. Futures sözleşmeleri ise VİOP gibi organize borsalarda işlem gören, kuralları ve teminatları borsa tarafından belirlenmiş standart sözleşmelerdir.
Örneğin, 3 ay sonra döviz ödemesi olan bir ithalatçı, döviz fiyatının yükselme riskinden korunmak için bugünden 3 ay vadeli döviz sözleşmesi satın alarak kur maliyetini sabitler. Fiyatlar yükselse dahi zarar etmez.
Vadeli işlem fiyatının spot fiyattan yüksek olması durumuna Contango piyasa yapısı denir. Aksine, eğer varlığın dönemsel getirisi taşıma maliyetlerinden yüksekse vadeli fiyat spot fiyattan düşük olur ve buna da Backwardation denir.