Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Normal çalışma saatine göre fazla mesainin 25% ve 50% katsayılarını otomatik değerlendirin.
Fazla Mesai Nedir? Fazla Çalışma Ücreti Nasıl Hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında, haftalık yasal çalışma süresini aşan çalışmalar **fazla çalışma (fazla mesai)** olarak tanımlanır. Çalışanların haklarını korumak amacıyla, normal çalışma saatlerinin üzerindeki her bir saatlik çalışma, normal saatlik ücretin belirli oranlarda artırılmasıyla ödenir. Fazla mesai hesaplama aracımız; aylık brüt maaşınız, haftalık normal çalışma düzeniniz ve yaptığınız fazla mesai saati üzerinden, yasal katsayıları uygulayarak hak ettiğiniz ek mesai ücretini ve işverene maliyetini hesaplar.
Fazla Çalışma ile Fazla Sürelerle Çalışma Arasındaki Fark
İş Kanunu fazla çalışmayı iki farklı kategoride değerlendirir ve farklı zam oranları uygular:
- Fazla Çalışma (Haftalık 45 Saati Aşan Süreler): İş Kanunu'na göre haftalık yasal çalışma süresi maksimum **45 saattir**. Bu 45 saati aşan her bir saatlik çalışma için saatlik ücret **%50 artırımlı** (1.5 katsayısı ile) ödenir.
- Fazla Sürelerle Çalışma: İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi yasal sınır olan 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin haftalık 40 saat), belirlenen saat ile 45 saat arasındaki çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır. Bu aralıktaki her bir saat için saatlik ücret **%25 artırımlı** (1.25 katsayısı ile) ödenir. Haftalık 45 saati aşan kısım ise yine %50 artırımlı ödenir.
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Formülü
Bordro hesaplamalarında aylık standart çalışma süresi yasal olarak **225 saat** kabul edilir. Saatlik normal ücret ve mesai ücretleri şu formüllerle hesaplanır:
\(\text{Fazla Çalışma Saatlik Ücreti (\%50)} = \text{Saatlik Normal Brüt Ücret} \cdot 1,5\)
\(\text{Fazla Sürelerle Çalışma Saatlik Ücreti (\%25)} = \text{Saatlik Normal Brüt Ücret} \cdot 1,25\)
Yasal Sınırlar ve Serbest Zaman Hakkı
İş Kanunu'na göre, bir çalışana yaptırılabilecek fazla çalışmanın toplamı **yılda 270 saatten fazla olamaz**. Ayrıca çalışan, hak ettiği fazla çalışma ücreti yerine **serbest zaman (izin)** kullanmayı talep edebilir. Bu durumda, fazla çalışılan her 1 saat için 1 saat 30 dakika; fazla sürelerle çalışılan her 1 saat için 1 saat 15 dakika ücretli izin (serbest zaman) kullandırılması zorunludur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (29 Ekim, 1 Mayıs, dini bayramlar vb.) çalışan işçilere, çalışmasalar dahi o günün ücreti tam ödenir. Eğer bu günlerde çalışırlarsa, ayrıca çalışılan her gün için **1 günlük ek ücret** (toplamda çift yevmiye) ödenmesi zorunludur.
Hayır. Fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçinin yazılı onayının (muvafakatnamesinin) alınması gerekir. İşçi onay vermezse fazla çalışmaya zorlanamaz.
Fazla mesai ücretleri de normal ücret gibi gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Ayrıca SGK işçi ve işveren prim kesintileri de fazla çalışma ücretleri üzerinden hesaplanır.